Статьи на разных языках

Папрусла тамбакулизир 400-личир имцIалин химический, вайтIи цахIнабик лер. Илдазирадли 40 имцIалин арадешлис урехилати сари. Илдала зараллизирадли акIес дирути излумала лугIилизи кадурхар ракла излумира. Папрусла тамбакулизи кадурхутазир агъулизи халдарибти секIал лер: никотин, бензоперин, цианид, мышьяк, формальдегид, углекислый газ, окись углерода ва цархIилти.

Папрусла верализирра лер агъули детарути бархбасуни: полоний, свинец, висмут.

Гьуьрметлу мусурман стхаяр ва вахар. Эвеленмиш хьун - им Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) рехъ я. Хизан арадал гъун, яни паб гъун ва я гъуьлуьз фин жуван уьмуьрдин, диндин саламатвал я. Амма и Сунна, хизан виридавай эхирдалди хуьз жезвач. Вучиз акI жезва? И кардиз вуч себеб ава? Диндин къанунар чир тахьун я! Ша чна и кадиз фикир гун, хизанар чкIунин себебар гьибур ятIа чирин.

Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир! Гьяйифки, ухьу жвуваз саб фукIа дархьидикьан гагьди, фикир апIурдархьа. Гьаддиз ухьуз варидариз дарс вуди саб гьядиса ктибтуз ккундузуз, гьаму ктибтубдикан фикир апIури,  ухьу гъаври хьпан бадали.

Шубур жигьил кас гъазанждиз жара гьюкуматдиз гъягъюру. Душваз хъуркьбалан кьяляхъ, дурар саб 75 мертебейин гостиницайиз гъягъюру. Му аьхю гостиницайин имбу этажариъ йишвар адрувалиан, дурар  аьхиримжи этаждиъ хьпакк ккубкьру.

Цо къоялъ машгьурав тохтур Ишан къватIиве вахъана аэропорталде ине. Гьев цIакъ гIедегIун вукIана гIелмияб конференциялде щвезе кколев вукIун. Амма самолеталда рекIун унаго, тохлъукьего, гьесда рагIана лъазаби: «Самолеталъул гIунгутIи буго. Гьединлъидал самолет рещтIине буго бищунго гIагарда бугеб аэропорталда», - ян абулеб.

Ир белән хатын, бер-берсен бик яратсалар да, иманнары нык булса да, ике арада каршылыклар һәм проблемалар туу котылгысыз.

Күп кешеләр дөрес сайланган парлар арасында бернинди кыенлыклар килеп чыкмый дип ышана. Һәм бу ялгыш фикер. Әгәр чыннан да күпчелек кеше шундый фикердә булса, бәхетле гаиләләр саны тагын да әзрәк булыр иде.

Күпләр:  «Тату тора алмыйбыз, димәк бер-беребезгә туры килмибез?» – дип уйлый. Аерылуга төрле сәбәпләр китерергә мөмкин: динлелекнең, рухи кыйммәтләрнең төрле дәрәҗәдә булуы, карашлар төрлелеге.

Кьуръан – Аллагьу Тааьланал каламри. Му Аллагьнал  гьан бувну бивкIссар МухIаммад ИдавсичIан e Жабраил-малаикнайхчIин ва жучIанмагу бивссар царагу хIарп даххана къархьуну, ца никирая гамунийн буллай (таватурданийну). Кьуръанналуха лавхьхьусса лу, калам ляхъан буван, сакин буван щищачIав къашайссар, так ца Аллагьнаща бакъа. Кьуръан буккавугу эбадатрал ца журану хъанахъиссар. Кьуръан – Аллагьнал  калам бухьукун, мунил чулиннайсса адавгу дикIан аьркинссар ЦачIанна АллагьначIан  куннасса.

Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Бугюн борч булан байлавлу бир-нече масъалаланы баян этмеге сюемен. Бу гюнлерде кёплер бар борчгъа акъча да алып, шону къайтармай юрюйгенлер, бирлерини гьатта къайтармагъа хыялы да болмай. Бирлерини борчларын ата-анасы тёлейлер, башгъаланыкин къатынлары тёлейлер. Бирлери буса, борчун къайтармагъан кюйде оьлюп гетелер. Борч булан ойнама яраймы?! Шо гьакъда энни айтарбыз, Аллагь буюрса.

Идалайни гъейри, ам ийидайла беден, парталар ва капI ийизвай чка чиркерикай михьи хьун шартI я. Михьивал гвачиз Къуръандик гъил хкуьрдай, Кябедилай элкъведай (тIаваф) ихтияр авач. Исламди чавай неинки винел патан михьивал, гьакI руьгьдин михьивални хуьн истемишзава. Михьивал хуьникай шариатдин ктабра лап гегьеншдиз кхьенва.

Марият

Марият ШамгIунна рурси сарри.  Ил муъминтала неш Марият нушала Идбагла 12-эсил хьунул сарри. Идбаглис ил савгъатрарибсири Египетла пача Мукавкисли. МухIяммад Идбагличир рирухIели илини Ислам дин чеббикIили бусурман ретаурсири. Ил багьласи, гIяхIти хIял-табигIятличилси, дахъал гъай хIедируси ва цархIилтала баркьудлумази хIерирхусири. Идбаг Мадинализив иличи хъайчикайибсири. Илдала акIубсири урши Ибрагьим. Лебил Идбагла хьунразибад Хадиджалара Мариятлара сабри дурхIни акIубти.

Инсанасе жакъа дунялалдаги, метер ахираталдаги талихI букIиналъе бищун чара гьечIого хIажалъулел дару-сабабазул цояб ккола жинца лъикIаб рахъалде пикру хIалтIизаби ва гьелдаса пайда боси.

Пикру гьабиялъул магIна ккола, ТIадегIанав Аллагьасул хIалкIолъиялъулги тIадегIанлъиялъулги, Гьес гIажаибго бижун бугеб зоб-ракьалъулги, махлукъаталъулги пикру гьаби. Гьелъул аслияб мурадги ккола пикруялдалъун гIелмуги цIикIкIинабун, БетIергьанасдеги щун, илагьияб нуралъ ракI гвангъизаби. Гьединлъидал инсанас хIаракат бахъизе ккола хIалкIун гьеб лъикIаб рахъалде буссинабизе.

Инсан бу дюньядан гёчгендокъ, Ислам дин, бары да талапланы сакълап, ону гёммекни буюра. Инг башлап ону гёмювге байлавлу харжланы ол адам тюпде къойгъан мал-матагьдан алына. Ондан сонг, къалгъан борчлары бар буса, шолар къайтарыла. Артда ону мал-матагьыны уьчден бир пайындан васияты кютюле. Шондан къалгъан пайы ону варислерини арасында тёбенде эсгерилеген ёрукъда оьлешине.

ЧIявуну ттула динналул ссурваращал ихтиялат буллалиний ттун хIисав шай гайннал паракьатну цала ласнахь чIивисса бикIу, хъунмасса бикIу щялмахъ бусан бюхъайшиву. Цалагу му тIул къулагъасрагу дуван къааьркинмунин ккалли дувай.

Миннан захIмат бакъар ци-бунугу букъавсун кьабитан, бачIи-кьачину бусан ягу щялмахъ хIала бакьин. Му куццуй, щялмахъ бусаву кIура даллай дур щарссанил хасиятрайн.

Ихь вахтна гвачIниндин гъудгниз гъудужвну, думу мистаъ жямяаьтдихъди апIуб саспидариз аьхю читинвалси рябкъюра, хъа ихь аьхю абйирин думу аьдати ляхин ву, яни дурар гьарган гвачIниндин гъудган жямяаьтдихъди тамам апIуз чалишмиш шуйи. Думу гъудгнин фазилатвал аьгъюдар гьар гвачIниндин гъудган мистаъ жямяаьтдихъди апIуз чалишмиш шуйи.

Хъа ухьу, гьяйифки, йишвну лап кьаназ жвуван ляхнар апIури, дурарикан фикир апIури илчIихну шулхьа, хъасин гвачIниндин гъудгниз гъудужвуз шулдар. Ва гьацира мист ярхла ву, хулаъ  апIуз шулдаринхъа, кIури, жвуваз жюрбежюр себебар агурхьа.

Суал: Зун гъуьлуьк кваз са йис кьван я. Заз зи гъуьл хуш туш, вучиз лагьайтIа ам лап яхунди ва аскIанди я. За адавай спортдал машгъул хьун акьван тIалабна! И кар себеб яз зун патарихъ галайбуруз килигиз эгечIна, кьакьан ва хъсан акунар авай гада акурла за фикирзава: заз ихьтин итим хьанайтIа!  Гьа са вахтунда заз абуруз килигун гьарам тирди чизва, жува-жуван нефсинихъ галаз женг чIугвазва, амма фикирар акъвазариз жезвач. За чара хьуникайни са шумудра фикирна.

Алимдин жаваб:

Аллаһ матур һәм матурлыкны ярата. Аллаһ каршында матурлык нәрсәдән гыйбарәт? Аллаһ белән элемтәгә керүнең иң гади бер чарасы – дога. Мөселман кешесе көнгә биш вакыт намаз укырга, үзенең эшләрен намаз вакытларына карап көйләргә тиеш. Мөселман кешесенең тормышында иң мөһиме Аллах Сөбханәһү вә Тәгалә булырга, ә тормышының максаты – Аның канәгатьлелеге булырга тиеш.

Дунял ккола жинда жаниве лъугьарав чи гуккулеб бакI. Дагь-дагьккун гьелъ гьев вачуна жиб бокьиялде, жиндирго шагьваталде, цинги гьесда кIочон тезе лъугьуна хвезе вукIин. ХIатта хвел ракIалде щвезецин бокьуларо, хвалил бицунеб рагIидал гIундузда кверал чIвала. Гьел руго Аллагьас жидер хIакъалъулъ Хирияб Къуръаналда абурал гIадамал (магIна): «Дуца абе, МухIаммад гьезда, нуж жиндаса лъутулеб хвел нужеда дандчIвазе бугин».

Инсаниятла тарихлизибти машгьурти адамтазибад цабехI гъабзадешличил декIарбулхъутири, декIарти — сахаватдешличил, гIурти — бархьдешличил, цархIилти — ряхIмуличил, цабехIти — гIякьлуличил ва илкьяйда цархIилти пергер хIяланачил. ЧIянкIли МухIаммад идбаг e сайри сунезир илди лерилра пергер хIялани лерниличил машгьурвиубси. ИлхIелира илизирти гIяхIти хасиятуни цархIилтазир лертачил гьатIира къулайдешуначил декIардулхъутири.

«Убудийя» деген сёз къулчулукъ ва есирлик деген маънаны англата. Инсан оьзюнден оьрлюк алагъанны ва юрегине еслик этегенни къулу гьисаплана. Эгер инсан оьзюню  напсына есирликге тюшген буса, ол оьзюню напсыны къулу, эгер де дюньялыкъ ишлеге есирликге тюшген буса, ол дюньялыкъ ишлени къулу.

Ххирасса уссурвал ва ссурвал, чIявучин жува ца иширал пикри бувару, му иш жущалва хьуну махъ. Мунин бувну, на бусан ччай ура ца махIатталсса хавар, жува мунил ялув пикри бувну, жущалва мукунмасса иш хьуннин хIадурну бикIаншиврул.

Къази Шурайха ахъайна хьи, са сеферда Али асгьабдивай رضي الله عنه жигьаддиз фидай рекье вичин кьеркь (кольчуга) квахьна. Куфа шегьердиз хтайла, адаз вичин кьеркь са чувудди базардал маса гуз акуна. Халиф Алидай رضي الله عنه гьарай акъатна:

- Эй, чувуд! Ам зи кьеркь я, ам за садазни я маса гайиди туш,  я пишкеш авурди туш!