ГIелмуялъ ракь цIезабурав

13 Июнь 2017 651

ТIадегIанав Аллагьасе рецц буго исламияб диналда нилъ тIоритIаралъухъ, Гьесие рекъараб рецц гьабизе нилъеда хIалги кIоларо. Гьеб дин нилъехъе щвезабизе витIарав Аллагьасул чапар - МухIаммадида ва гьесул агьлу-асхIабзабазда лъеги бищун хирияб свалатгун салам. Аварагасдасан бачIараб дин нилъее баян гьабуна, гъваридал гIулумазул ралъадаллъун жал ругел, чIахIиял имамзабаз. ЧIахIиял чагIазул хIакъалъулъ бицине бигьаяб иш гуро. Гьезул манакъибал рехсезе кьурал гIумрудул къоялги гIоларо, гьезул фазаилал кагътиде росизе щакъи хIайранлъун хутIула. Кинниги лъикIазул рехсей гьабулаго гьайбатаб рахIмат рещтIуна. Ибну ГIуяйнатил каламги букIиналъ, хал гьабурасе пикрулъун букIине, нужер лъикIаб дугIаялде хьулги гьабун хъвазин дагьал мухъал, пайда босарасе.

Жакъа нилъеда цеве вуго мазгьабалъул кIудияв имам, жиндир рижиго гIелмуялде гIищкъугун букIарав, гъваридал хIукмабазулъ жив тIерхьарав, халкъалда гьоркьов жиндир рехсей гIемерлъарав, жиндир гIелмуялъ ракь цIезабурав. Гьев вуго жиндаса Аллагь разилъаяв имам АбухIанифа. Гьев вукIана табигIиназдасан.

АбухIанифа гьавуна Куфаялда, гьижрияб ункъоабилеб соналъ. Гьесул эмен Сабит вукIана кутакалда Аллагьасукьа хIинкъарав, халкъалъе лъикIлъи гьабулев, хамм бичун даран-базар гьабулев чи. Сабитица жиндирго васасда гьитIинго адаб малъана, гьевги вачун гIалимзабахъе хьвадана. ГьитIинав АбухIанифаги вачун, гьесул эмен ГIали-асхIабихъе ун вуго. ГIали-асхIабица гьев васасдаги ва гьесул зуррияталдаги баракат лъегиян дугIа гьабуна. ГIумруялда жаниб имам АбухIанифаца анлъго асхIабасда дандчIвай гьабуна. Гьев кIудияв имамасе къимат кьун нилъехъа рагIалде бахъинаро, щайгурелъул, гьесул хиралъаби рицун кIалъана дунялалдаго машгьурал гIалимзаби. Жиндаса Аллагь разилъаяв имам ШафигIияс АбухIанифал хIакъалъулъ абуна: «Фикъгьиялъулъ халкъ, АбухIанифал хъизам буго», - ян.  Гьединго Гьарунил Язидицаги абуна, гьесдаса варагI бугев, гIакъилав чи жинда вихьичIин.

АбухIанифаца Куфаялде къогоялдасаги цIикIкIун сапар гьабуна, мугIтазилатазда, дагьриюназда хIакъикъат бичIчIизабизе. Гьес гьезие кьучIаб каламалдалъун хIужа бачунаан. Исламалъул битIараб гIакъида бичIчIизабулаан. Гьелдаго цадахъ гьес рамазан моцIалъулъ 60 нухалъ Къуръан ахаде щвезабулаан. Гьединго бицана, гьес какилъ лъеберго соналъ Къуръан цIаланин ва щибаб сардилъ 400 ракагIатги балаанин. Гьес гIакъида баян гьабулаго хъвана чанго тIехь, гьездасан ккола «Фикъгьул акбар», «Фикъгьул абсатI», «ГIалим ва мутагIалим» ва цогидалги. Гьес жиндирго машгьураб «Фикъгьул акбаралда» хъван буго кутакаб гъваридаб калам. «ТIадегIанав Аллагь цо вуго, рикIкIен халгьабун гуреб, кинниги щибниги жоялъулъ шарик гьечIолъи халгьабун. Жинца лъимер гьабичIев, Жив вижичIев, Жинда щибниги бащалъулеб жо гьечIев, халкъалъул щибниги жоялда Жив релълъун гьечIев, щибниги жоялъ Жиндаги релълъенлъи гьабичIев».

Гьединго АбухIанифаца жиндирго «Васият» тIехьалда хъван буго: «Алжаналъул агьлуялда Аллагь вихьизе вуго. Гьадинин абун цо къагIида гьечIого, кваранаб, квегIаб рахъ гьечIого, щибниги жоялда релълъинчIого». Гьебго тIехьалда имамас хъвалеб буго, жакъа цо-цо дагIбадулазул раккулел суалазе жавабалги. «ТIадегIанав Аллагь гIаршалда вугин абураб каламалъул магIна буго, Аллагьас гьеб гIарш цIунулеб буго ва гьеб гIаршалда тIадчIезе Гьев хIажалъунги гьечIо. Гьев гьеб гIаршалде хIажатав вукIаравани, гьеб гIарш бижизегIан кивха Гьев вукIарав? Гьеб кинабго мукъсанлъиялдаса вацIцIадав ва ТIадегIанав вуго Аллагь». Гьеб баян гьабулеб буго, гьединго АбухIанифица «Фикъгьул абсатI» абураб тIехьалда бицараб каламалъги. «ТIадегIанав Аллагь вукIана, бакIал, рахъал рукIинчIо, Жив вукIана халкъ бижилалде цебего, букIинчIо щибго жо, «киб», «кин» абураб каламги букIинчIо, Гьес бижана кинабго жо». Гьел руго ритIухъал гIалимзаби, гьез дунял гIелмуялдалъунги гIамалалдалъунги цIезабуна. Амма гьедин бугониги нилъеда рихьула цо-цоял - гьелги бихьинал руго, нижги бихьинал ругоян абулел. Халгьабе, кинаб батIалъи бугеб гьел бихьиназдаги, гьал бихьиназдаги гьоркьоб?

Имамзаби ракIалдещвеялдалъун ракIал чIаголъула, Аллагьасукьа хIинкъи цIикIкIуна, тирха-кIичи бачIуна чорхолъе. Амма гьал бихьинал ракIалдещвеялдалъун гьединаб хиси ракIалде бачIунаро, хIатта гьез исламалъе гьабураб зарал ракIалде щола. Гьез гьел имамзабазул хIурматги гьабичIо, гьездаса жидерго пикрабиги цере гьаруна, хIатта рахъана Бухариясул хIадисазул тIехьалда тIад калам гьабуралгицин. Амма гьел имамзабаз цоцазул гьабураб адаб букIана халкъалъе мисаллъун чIолеб. Гьебги баян гьабулаго ХIафизил Кабирица жиндирго тIехьалда хъвалеб буго имам ШафигIиясул рагIаби: «Дица имам АбухIанифасдалъун баракат тIалаб гьабула, щибаб къойил гьесул хабаде зияратги гьабула, цо кинаб букIаниги жоялде дун хIажалътдал дица кIиго ракагIатги бан, гьесул хабадеги ун Аллагьасда гьарула дир хIажат тIубайин, цинги заманго инчIого Аллагьас дир хIажатги тIубалаан».

Аллагьас битIараб нухда тIовитIаги хIакъикъат бокьарнщинав инсан.

ХIабиб ГIисаев,

Унсоколо р-лъул имамасул наиб

Самые интересные статьи «ИсламДага» читайте на нашем канале в Telegram.