Статьи на кумыкском

Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Бугюн борч булан байлавлу бир-нече масъалаланы баян этмеге сюемен. Бу гюнлерде кёплер бар борчгъа акъча да алып, шону къайтармай юрюйгенлер, бирлерини гьатта къайтармагъа хыялы да болмай. Бирлерини борчларын ата-анасы тёлейлер, башгъаланыкин къатынлары тёлейлер. Бирлери буса, борчун къайтармагъан кюйде оьлюп гетелер. Борч булан ойнама яраймы?! Шо гьакъда энни айтарбыз, Аллагь буюрса.

Инсан бу дюньядан гёчгендокъ, Ислам дин, бары да талапланы сакълап, ону гёммекни буюра. Инг башлап ону гёмювге байлавлу харжланы ол адам тюпде къойгъан мал-матагьдан алына. Ондан сонг, къалгъан борчлары бар буса, шолар къайтарыла. Артда ону мал-матагьыны уьчден бир пайындан васияты кютюле. Шондан къалгъан пайы ону варислерини арасында тёбенде эсгерилеген ёрукъда оьлешине.

«Убудийя» деген сёз къулчулукъ ва есирлик деген маънаны англата. Инсан оьзюнден оьрлюк алагъанны ва юрегине еслик этегенни къулу гьисаплана. Эгер инсан оьзюню  напсына есирликге тюшген буса, ол оьзюню напсыны къулу, эгер де дюньялыкъ ишлеге есирликге тюшген буса, ол дюньялыкъ ишлени къулу.

Варисликни себеплерини баяны

Алъякъдагъы затлардан да англангъангъа гёре, варислени себеплери уьчдюр:

Къардашлыкъ – бир.

Къулну азат этмек – эки. Амма азат этген гиши къулну таракасын алса тюгюл, къул ону таракасын алмайдыр.

Бусурманлар, билигиз, дин – насигьатдыр. Шо гьакъда гьадисде булай айтыла: «Дин – насигьатдыр, таза юрекликдир». Асгьабалар Пайхаммаргъа : «Гьей, Расулуллагь кимге багъыпдыр?» – деп сорав бере. Пайхаммар булай жаваплана: «Аллагьгъа, Къуръангъа, Аллагьны Элчисине , бусурманланы башчыларына ва бары да бусурманлагъа багъып».

Насигьат береген адам сакъламагъа герекли эдеплер бар. Шолагъа булар гире:

Аллагьгъа къуллукъ этивде экиюзлюкден нечик арчылма бола? Бизин ишлерибизде бет гёрдю болмас учун нечакъы къаст этебиз? Тюз ёлда нечик токътама бола? Булай соравлар бизин яшавубузда кёп тувулуна. Шолар мени де тезден берли ичимни бушдура эди. Шону гьарибизге етишдирмек учун узакъ заман ойлашдым, ва ким герти бусурманланы келпетине къыйышывлу болмакъ учун къаст эте буса, оьзюню ойларын ва ишлерин анализ этме болсун учун язма токъташдым. Бизин гьарибизге заманда бир оьзюбюзню гьалыбызны гьакъында ойлашып къарамакъ бек гьажатлы.

1. Бир алим булай айтгъан: «Динчилик – шо шекликни гери урув!»

2. Олай да булай айтылгъан: «Ачыкъ динчилик шо адам, Аллагьгъа къуллукъ этивден къайры, оьзге бир гьаракат да этмей турмакъдыр. Яшыртгъын динчилик буса, сени юрегинге Аллагьдан къайры дагъы бир зат гирмей турмакъдыр».

3. Супьян ас-Саври булай айтгъан: «Мен динчиликни юрютювден тынч дагъы затны гёрмегенмен: сен аз буса да шеклик бар затны къоясан».

4. «Динчилик – шо оьзюню тилингни макътавлар этивден ва айыплавлардан сакълав».

Биз, бусурманлар, беш керен намаз этебиз, жума намазны да къутгъармайбыз, муъмин адамлар гьисапда Ислам динни гьакъындагъы масъалагъа байлавлу лакъыр юрютме болабыз… Тек тамаша иш – бизин яшавубузда яхшылыкъ – той деген агьвалатгъа байлавлу бизге не болуп къала?!

Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Этеген ибадатларыбызны, яхшы амалларыбызны таза юрек булан, Аллагьны разилигин алмакъ учун этмекни гьакъында айтмагъа сюемен бугюн, Аллагь буюрса. Аллагьу таала Къуръан аятларда бизге, этеген ибадатны таза кюйде этигиз, деп кёп керен буюра. Аллагь учун, Аллагьны разилигин алмакъ учун этилмеген ибадатны, яхшы амалны, о яхшы амал нечакъы уллу болса да, кёп болса да, Аллагь учун этилмесе, Аллагь ону къабул этмей.

Расулуллагь булай айтгъан: «Инсанлагъа кёмек этеген гишини Аллагь сират кёпюрде аякъларын беклешдирер». Дагъы да Пайхаммар булай эсгерген: «Аллагь Оьзюню къулуна ол оьзюню дин къардашларына кёмек этген чакъы кёмек этер».