Статьи на табасаранском

Магьа гирами Рамазандин ваз яваш-явашди гъябгъюра. Улихь нумрайиъ ухьу му вазлиъ гизаф ужувлан ляхнар апIуз чалишмиш духьну ккуниваликан гъапнийхьа. Хъа гьаму макьалайиъ ухьу гирами Лайлатул кьадр йишвкан, ушварин сэъ тувбакан, машквар ва машквран гъудгникан ктибтидихьа.

Гирами йишв «Лайлатуль кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву.  Гирами Кьур’андиъ дупнаки, «Лайлатуль кьадр» агъзур жара вазартIан ужу ву.

Пайгъамбарин заан суннатарикан саб Дугъу инсанариз Аллагьу Тааьла ккун апIуз улупивал ву. Аллагьди  чахьна вуйи рякъ саризра хъябкьнадар! Гунагькар, зина апIрур, арагъ убхърур, чIуру ляхнар апIрур – мурариз варидариз Аллагьу Тааьлайихьна вуйи раккнар ачухъди ву. Пайгъамбари гьеле чакан гунгьар ктучIвурдаршра, учв гунгьарихьан дюрхнайир вушра, гьарйигъан туба апIури гъахьну. Хъа гунагь апIувал, гъалатIар ктучIвувал инсандиз улупнайи хусуси ляхнар ву.

Бабкан гъахьи йигъ къайд апIруган, торт гьязур дапIну, гьаддиин шамар иливну, хъасин уф дапIну ктIубшвувалиъ фу мяна туврайкIан кIури узу гьарган фикир апIури шуйза.

Думу ляхин бицIидариз разивал бадали апIури шул, кIури фикир шуйиз. Хъа улихьнаси саб шикил гъябкъюнзуз, душваъ сар 80 йис тамам дубхьнайи бабу тортниин али шамариз уф апIурайи. Думуган, узу му ляхникан хъанара артухъди аьгъю апIуз хъюгъза.

Му суалназ жаваб абгуз ва гьацира мидин гьякьнаан имбударин фициб фикир вуш аьгъю апIбан бадали, узу йис соцсетарин страницайиъ айидариз гьамциб суал дивунза:

Африка, ухьуз аьгъюганси, аьхю ва гъалин яркврар айи йишв ву. Саб ражари сар Наим кIуру кас ярквраъ марцци гьавайихь лицуради гъахьну. Уткан гьарар, марцци гьава – фукьан утканвал даринхъа?! ДумутIанна гъайри, думу ярквраъ уткан ва ицци ниъ туврайи кюкйирра айи.

Аллагьу Тааьлайи инсанариз заан аьгъювалар тувну, ва дурари гьадму чпиз туву аьгъювалариинди дюн’яйиъ жюрбежюр дигиш’валар арайиз гъахну.

Ари гьацдар арайиз гъахи ляхнарикан саб рукьан рякъяриин гъягъру транспорт гъабхьну.

Вагъунариъди гьарйигъан милионариинди пассажирар мина-тина гъягъюра. Дурарин арайиъ гизаф мусурмнарра а.

Рякъюъ учIвруган Аллагьдин ччвур кIваин апIин

Магьа учву ярхи рякъюъ учIвуз гьязур гъахьунчва, ари гьадму вахтна мусурман касди, жвув рякъюъ фици духьну ккундушра, фикир дапIну ккунду.

Аллагьу Тааьлайи вари махлукьатар, Чаз ибадат апIуз кIури, халкь дапIнайидар ву. Хъа Аллагьу Тааьлайи, инсандиз мянфяаьтназ кIури халкь гъапIу вари гьяйванатар, гьадму махлукьатарикан ву.

Аллагьу Тааьлайи дупна:

 هُوَ الَّذِى خَلَقَ لَكُم مَّا فِى الارْضِ جَمِيعاً

 (мяна): «Дугъу гьаму жилиин алиб вари учвуз халкь гъапIну» (Аль-Бакьара сура, 29-пи аят). Аллагьу Тааьлайи гьаму жилиин алиб вари инсандиз кIури, ухьу дидкан ва дурарикан мянфяаьт кадабгъри кIури, халкь дапIнайиб ву.

Пайгъамбарин гьядисдиъ дупна: «Шубур касдихъди Аллагьу Тааьлайи Гъиямат йигъан гафар апIидар, дурариз фикир тувидар ва, аьфв дарапIди, дурариз аьзаб тувди».  Му гафар Пайгъамбари шубуб ражари текрар гъапIу. Думуган асгьябарикан сари гьерху: «Фицдар бахтсуз ксар даринхъа. Я Расулаллагь, дурар фужар ву?» Пайгъамбари жаваб туву: «Шли ярхи палат алабхьураш (чан агъирвалиан), шли футнийир апIураш, шли чан мутму кучIлиинди масу тувраш».

Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир! Гьяйифки, ухьу жвуваз саб фукIа дархьидикьан гагьди, фикир апIурдархьа. Гьаддиз ухьуз варидариз дарс вуди саб гьядиса ктибтуз ккундузуз, гьаму ктибтубдикан фикир апIури,  ухьу гъаври хьпан бадали.

Шубур жигьил кас гъазанждиз жара гьюкуматдиз гъягъюру. Душваз хъуркьбалан кьяляхъ, дурар саб 75 мертебейин гостиницайиз гъягъюру. Му аьхю гостиницайин имбу этажариъ йишвар адрувалиан, дурар  аьхиримжи этаждиъ хьпакк ккубкьру.

Ихь вахтна гвачIниндин гъудгниз гъудужвну, думу мистаъ жямяаьтдихъди апIуб саспидариз аьхю читинвалси рябкъюра, хъа ихь аьхю абйирин думу аьдати ляхин ву, яни дурар гьарган гвачIниндин гъудган жямяаьтдихъди тамам апIуз чалишмиш шуйи. Думу гъудгнин фазилатвал аьгъюдар гьар гвачIниндин гъудган мистаъ жямяаьтдихъди апIуз чалишмиш шуйи.

Хъа ухьу, гьяйифки, йишвну лап кьаназ жвуван ляхнар апIури, дурарикан фикир апIури илчIихну шулхьа, хъасин гвачIниндин гъудгниз гъудужвуз шулдар. Ва гьацира мист ярхла ву, хулаъ  апIуз шулдаринхъа, кIури, жвуваз жюрбежюр себебар агурхьа.

Улихь нумрариин ухьу инсан кечмиш шлу вахтна ва кечмиш гъахьихъан дапIну ккуни ляхнарикан улхуз хъюгънийхьа. Хъа гьаму макьалайиъ кафан иливбакан улхидихьа.

Гирами Кьур’ан урхбан фазилатваликан пувал, гьаму дюн’яйиъ  айибкьан варибдикан хабар тувубсиб ву, яни кидибтну ккудубкIуз шулдар. Гьаци вуйиган, ухьхьан му ляхнин фазилатваликан лайикь вуйибси гьичра ктибтуз даршул ва кидибтну ккудубкIузра даршул. Амма гьаци вушра жвувхьан шлуганси хабар тувуз чалишмиш хьидихьа.

Кьур’ан урхивал Аллагьу Тааьлайиз ибадат апIуваларикан хусуси вуйидарикан саб ву ва гьаци гъубздира ву. Аьбдуллагь ибн Уьмарихьан вуйи гьядисдиъ дупна:

Гьарсар аба-бабаз чан велед жвуван уларин аквси, жвуван насул давам апIрурси рякъюру, думутIанна гъайри, чпи кьаби гъахьиган жвуваз лигрударсира рякъюру. Амма дици хьпан бадали веледариз гьациб тербияра тувну ккунду. Ухьу кьаби гъахьиган, ихь веледарин жвувахьна вуйи аьлакьйир, ухьу дурариз туву тербияйилан асиллу ву. Гьаци вуйиган, веледари айбир-бабариз фициб гьюрмат дапIну ккундуш, гьаддикан улхуз ккундузуз.

Мусурман касдиз кечмиш хьуваликан гьаммишан фикир кади ккунду. Пайгъамбарин гирами гьядисдиъ дупна: «Леззетар пуч апIруб артухъдиси кIваин апIинай, яни кечмиш хьувал». Дидихьна жвуван гунгьарихъан туба апIури, жарарихьна вуйи жвуван гьякьяр туври гьязур духьну ккунду.  Ва гьацира Аллагьдихьна вуйи гьякьар тамам апIури, яни жвуван ккудушу гъудгнар, ушвар ва жара фарзар  кьаза апIури, гьязур духьну ккунду.

Мугьяммад Пайгъамбари  чан рякъ хъапIрайидариз улупури гъахьи саспи къанунарикан сакьюдарихъди учву таниш апIурача.