Статьи на татарском

Ир белән хатын, бер-берсен бик яратсалар да, иманнары нык булса да, ике арада каршылыклар һәм проблемалар туу котылгысыз.

Күп кешеләр дөрес сайланган парлар арасында бернинди кыенлыклар килеп чыкмый дип ышана. Һәм бу ялгыш фикер. Әгәр чыннан да күпчелек кеше шундый фикердә булса, бәхетле гаиләләр саны тагын да әзрәк булыр иде.

Күпләр:  «Тату тора алмыйбыз, димәк бер-беребезгә туры килмибез?» – дип уйлый. Аерылуга төрле сәбәпләр китерергә мөмкин: динлелекнең, рухи кыйммәтләрнең төрле дәрәҗәдә булуы, карашлар төрлелеге.

Аллаһ матур һәм матурлыкны ярата. Аллаһ каршында матурлык нәрсәдән гыйбарәт? Аллаһ белән элемтәгә керүнең иң гади бер чарасы – дога. Мөселман кешесе көнгә биш вакыт намаз укырга, үзенең эшләрен намаз вакытларына карап көйләргә тиеш. Мөселман кешесенең тормышында иң мөһиме Аллах Сөбханәһү вә Тәгалә булырга, ә тормышының максаты – Аның канәгатьлелеге булырга тиеш.

Югары әхлак нигезе булып иман һәм гыйбадәт тора. Иманнан башка әхлак була алмый. Ә иман гыйбадәт кылу аша саклана. Кешенең асылы – бу гаять зур дөньяда аерым бер галәм кебек. Чыннан да, галәм – кешенең фикер йөртергә, тоярга, сөйләргә, үзен контрольдә тотарга, үзен хөкем итәргә һәм бәяләргә, ашарга, эчәргә сәләте, кеше әгъзаларының ярашлыгы һәм төзеклелеге.

Тәүбә кылу беркайчан да соң түгел. Үлем түшәгендә яткан кешенең җаны бугазына килеп җиткән мизгелләрдәге тәүбә генә кабул ителмәс. Балигълык яшенә җитеп, үз акылында булган һәр кеше тәүбәгә килергә мөмкин. Алай гына да түгел: Аллаһы Тәгалә бәндәсенең тәүбә кылуын һәрвакыт көтеп ала. Рухи үсеш, нәфесеңне тәрбияләү юлында тәүбә кылу беренче тукталыш, беренче баскыч булып тора. Бөек Раббыбыз күңелегезгә тәүбә-истигъфар кылу теләген салган икән – бу Аллаһы Тәгаләнең сезне яратуының бер билгесе.

Укучыларыбыз игътибарына «Күңелләр дәвасы» китабыннан Фәния ханым Җәләлиеваның бер язмасын тәкъдим итәбез.

Хөрмәтле дин кардәшем! Ошбу хезмәтебезне Пәйгамбәребез Мөхәммәд Мостафанән (салләллаһу галәйһи вәссәллам) үк килгән, олы галимнәр тарафыннан дәвам иттерелгән тарикать юлы белән кызыксынучыларны күздә тотып яздык.

Шушы юлга керергә теләүчеләргә беренче адымнарны тәкъдим итәбез. Суфичылык юлына мәхәббәтле булучыларга кулланма дип әзерләдек.

Бүген кайсы диндә хатын-кызның хокуклары кимрәк дигән сорау куйсак, һичшиксез, күпчелек кеше ислам динендә дип әйтәчәк. Моның сәбәбе – ислам дине дошманнарының гасырдан артык мөселман хатыннарының хокуклары бозылуы турында чаң кагуларында. Ә без шул көчләп тагылган фикерләр белән эш итүебез аркасында Аллаһы Тәгалә биргән көч-кодрәтебезне югалттык та инде. Көндәлек тормышыбызда дин күрсәтмәләрен үтәмибез. Тормышыбыз, гаиләләребез Көнбатыш илләре үрнәгендә җайланган.

Ислам дине килгәнче хатын-кызлар күпме кимсетелүләргә дучар булган!

Имам Әбу Хәнифә (Аллаһ аннан разый булса иде) болай дигән: «Гамәл – иман түгел, ә иман гамәл түгел».

Мин: «Бу фикер хакыйкать яклы булганнарныкы, аларга хариҗилар каршы чыга», – дип әйтәм.

«И балалар, и туганнар! Берегезнең дә исемен әйтмәем. Барчагызга шуны әйтәм: үзегездән кечеләрнең килешмәгән эшләренә нык күзәтчелек итегез. Шулай балалар, Аллаһы риза булмаган эшләрдән бөтен көчегез белән сакланыгыз. Коръән кушканча яшәгез, чөнки безнең мәңгелек бәхетебез Коръән бит. Ягъни Коръән юлы гына безнең тугры юлыбыз. Коръәнгә ышанмаучыларга бик нык куркыныч». ...Саргаеп беткән дәфтәр битендәге әтинең кул җылысын, күз нурларын гына түгел, җан авазын саклаган әлеге юлларның язылуына 40 елдан артык вакыт үтсә дә, тыныч кына укып булмый.

Бу мәкаләдә мәрхүм филология фәннәре докторы hәм тарихчы Мәсгуд абый Гайнетдинов Зәйнулла ишан Рәсүли тормышы турында яза.

Революциягә кадәрге соңгы 45 елда татарлар арасында иң күренекле шәхесләрнең берсе Зәйнулла ишан булган дисәк, ялгышмабыз. Каләм тибрәткән, язган дүрт-биш китабы булган диләр. Әмма язганнары үз вакытыңда ук ишетелмәстән, күренмәстән диярлек калганнар. Шаулы шөһрәтен ул иҗтимагый хәрәкәттә үзенә бер юнәлеш тотуы белән һәм шәехлек-суфилык (ишанлыгы) белән казана.

Шиһабетдин Мәрҗанинең олпат шәхесе XIX гасырдагы ислам дөньясында тау түбәседәй калкып тора. Бу вакытта мөселманнарның җанлы фикере белән ургып торган чишмәләре кибеп корый кебек, элек чәчәк аткан һәм көчле ислам цивилизациясе үле Сахара чүлләренә охшап кала. Шушы рухый чүл өстендә схоластлар (схоластик рәвештә фикер йөртүчеләр) тырышлыгы белән барлыкка китерелгән “Заманы иҗтиһад монкарыйз (Иҗат заманы бетте)” тәгъбиренә (сүз әйләнмәсенә) кергән ахырзаманның эңгер-меңгерле рәшәсе тибрәнеп торган кебек була.