Статьи на разных языках

Улихь нумрариин ухьу инсан кечмиш шлу вахтна ва кечмиш гъахьихъан дапIну ккуни ляхнарикан улхуз хъюгънийхьа. Хъа гьаму макьалайиъ кафан иливбакан улхидихьа.

Варисликни себеплерини баяны

Алъякъдагъы затлардан да англангъангъа гёре, варислени себеплери уьчдюр:

Къардашлыкъ – бир.

Къулну азат этмек – эки. Амма азат этген гиши къулну таракасын алса тюгюл, къул ону таракасын алмайдыр.

1. ЖумягI бархIи – дебали баракатла бархIи саби лебил бусурмантас.

2. ЖумягI бархIила хIурмат бирес ва ил сабаахъес хIерли дирес гIягIниси саби.

3. ЖумягI бархIиличи хIядурдиирая:

  сунна хIясибли кьаркьа умудеш барая;

  умути палтар чегьая;

  сивак пайдалабарая;

  никуби кьицIдарая;

миски (духи)пайдаладарая;

  кьаркьайчирти гъез урасая.

4. Палтар цIубати диалли гIяхIси саби.

5. Мурул адамти мижитла жявли букьни.

6. ВягIзала замана гъаймадикIудая, телефонти дишахъеная.

Глазго шагьаралъул (Великобритания) университеталъ загьир гьарурал гIелмиял цIех-рехаз бихьизабуна бусурбабазда 14 гIасруялъул цебе лъалеб букIараб хIакъикъат хIакъикъияб букIин.

Исламияб диналда рекъон, чIужугIадан ккола Аллагьасул нигIмат. Гьелъул аслияб ишлъун, гьелда тIадаб борчлъунги ккола хъизан данде бачин. Гьелъул магIна кколаро рукъалъул хIалтIи гьаби бугин гьелъул аслияб пишайилан аби. Аслияблъун буго лъималазе тарбия кьей.

Югары әхлак нигезе булып иман һәм гыйбадәт тора. Иманнан башка әхлак була алмый. Ә иман гыйбадәт кылу аша саклана. Кешенең асылы – бу гаять зур дөньяда аерым бер галәм кебек. Чыннан да, галәм – кешенең фикер йөртергә, тоярга, сөйләргә, үзен контрольдә тотарга, үзен хөкем итәргә һәм бәяләргә, ашарга, эчәргә сәләте, кеше әгъзаларының ярашлыгы һәм төзеклелеге.

Гирами Кьур’ан урхбан фазилатваликан пувал, гьаму дюн’яйиъ  айибкьан варибдикан хабар тувубсиб ву, яни кидибтну ккудубкIуз шулдар. Гьаци вуйиган, ухьхьан му ляхнин фазилатваликан лайикь вуйибси гьичра ктибтуз даршул ва кидибтну ккудубкIузра даршул. Амма гьаци вушра жвувхьан шлуганси хабар тувуз чалишмиш хьидихьа.

Кьур’ан урхивал Аллагьу Тааьлайиз ибадат апIуваларикан хусуси вуйидарикан саб ву ва гьаци гъубздира ву. Аьбдуллагь ибн Уьмарихьан вуйи гьядисдиъ дупна:

50 йисуз бахтлудаказ яшамиш хьайи яшлу дишегьлидихъ галаз суьгьбет хьайи вахтунда, адав вичин бахтлувилин рекьин сир вуч ятIа чирун патал суал вуганай. Белки ам хъсандиз гьазурнавай тIямлу тIуьн я жеди? Я туштIа гурчегвал ятIа? Яраб ханвай аялар ятIа? Я туштIа маса шей ятIа?

Дишегьлиди жаваб гана: - Некягьдин бахтлувал Аллагьдин куьмекдалди дишегьлидин гъиле ава… Гьа дишегьлидивай вичин кIвал Женнетдиз элкъуьриз жеда ва акси яз…

- Девлетдин тIвар кьамир! – Девлетлу гзаф дишегьлияр бахтсуз я, абурун гъуьлер абурухъай катзава…

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай. Миннахь цIуххирча, оьрмулуву яла агьаммур хъанай бур цукунчIавсса захIматшивуртту къаккарккун, тяхъану, мискиншиву дакъа ва дунияллийсса гьантри ва шинну гьан даву.

Бусурманлар, билигиз, дин – насигьатдыр. Шо гьакъда гьадисде булай айтыла: «Дин – насигьатдыр, таза юрекликдир». Асгьабалар Пайхаммаргъа : «Гьей, Расулуллагь кимге багъыпдыр?» – деп сорав бере. Пайхаммар булай жаваплана: «Аллагьгъа, Къуръангъа, Аллагьны Элчисине , бусурманланы башчыларына ва бары да бусурманлагъа багъып».

Насигьат береген адам сакъламагъа герекли эдеплер бар. Шолагъа булар гире:

Идбагличила баянти

Нушала Идбагличил кадикибти анцIбукьуни бусурмантас бегIлара гIяхIти гIяширти лугути дурсри сари. Илдигъунти машгьурти анцIбукьуназибад ца сабри ИсрагI ва МигIраж.

«ИсрагI» ибси девли иргъахъуси саби «МухIаммад идбаг Иерусалимлизибси (Бейтулмукъаддас) «Аль-Акъса» мижитлизи ваъни. «МигIраж» ибси девли биалли Идбаг гIяршличи ацIни иргъахъуси саби.

ГьитIинабин гIадамаз тараб цIакъ кIудияб мунагь интернеталда аза-азариде бахуна

Жакъа рокъобги, къватIибги, бусалъги, хIажатханалдагицин гIадамаз кодоса биччалеб гьечIо телефон ва бер тIаса босичIого балагьун рукIунел руго гьелъул экраналде. Кидаго цоцахъе хъвадарилел, роликазухъ балагьун релъанхъулел рукIунел руго. Интернетги, соцсеталги, дунялалъул рокъоб магIишат цебетIейги кинабго ахирзаманалъул нигIматал руго Аллагьас нилъее кьурал, бокьарас квешалдалъун, гIакълу бугес лъикIлъиялъе хIалтIизарулел.

Дурго цIунулебгIадин цIунизе ккола жамгIиябги

Жакъа бизнесалда гIезегIан чагIи руго. Гьелги руго бусурбаби, ай какги балел, кIалги кколел, Къуръанги цIалулел ва шаргIалъул цогидал гIурхъабиги цIунулел чагIи. Гьелъул рахъалъ гьез цIакъ мухIканлъиги гьабула.  Амма бицине бокьун буго бизнесалъул ва гьелда жанир ругел гIунгутIабазул.

Тәүбә кылу беркайчан да соң түгел. Үлем түшәгендә яткан кешенең җаны бугазына килеп җиткән мизгелләрдәге тәүбә генә кабул ителмәс. Балигълык яшенә җитеп, үз акылында булган һәр кеше тәүбәгә килергә мөмкин. Алай гына да түгел: Аллаһы Тәгалә бәндәсенең тәүбә кылуын һәрвакыт көтеп ала. Рухи үсеш, нәфесеңне тәрбияләү юлында тәүбә кылу беренче тукталыш, беренче баскыч булып тора. Бөек Раббыбыз күңелегезгә тәүбә-истигъфар кылу теләген салган икән – бу Аллаһы Тәгаләнең сезне яратуының бер билгесе.

Астрономияб центр, почалъул марка, аэропорт ва моцIрода бугеб вулканалъул кIал (кратер). Кинаб бухьенха бугеб гьал рехсарал жалазда гьоркьоб? Бухьен буго гьел цо чияс ургъарал ва рагьарал жал рукIиналъулъ. Гьев чиясда цIарги ккола ГIаббас ибн Фирнас. Гьев ккола гьоркьохъел гIасрабазда вукIарав бусурбанав гIалимчи, тохтур, инженер, шагIир, астроном, химик, физик ва бищунго аслияб жо, жинцаго ургъун гьарурал куркьбалги гъун воржине хIалбихьарав, «Андалусиялъул гIакъил» абураб тIокIцIаралъе мустахIикълъарав чи.

ТIадегIанав Аллагьасе рецц буго исламияб диналда нилъ тIоритIаралъухъ, Гьесие рекъараб рецц гьабизе нилъеда хIалги кIоларо. Гьеб дин нилъехъе щвезабизе витIарав Аллагьасул чапар - МухIаммадида ва гьесул агьлу-асхIабзабазда лъеги бищун хирияб свалатгун салам. Аварагасдасан бачIараб дин нилъее баян гьабуна, гъваридал гIулумазул ралъадаллъун жал ругел, чIахIиял имамзабаз. ЧIахIиял чагIазул хIакъалъулъ бицине бигьаяб иш гуро. Гьезул манакъибал рехсезе кьурал гIумрудул къоялги гIоларо, гьезул фазаилал кагътиде росизе щакъи хIайранлъун хутIула.

Укучыларыбыз игътибарына «Күңелләр дәвасы» китабыннан Фәния ханым Җәләлиеваның бер язмасын тәкъдим итәбез.

Хөрмәтле дин кардәшем! Ошбу хезмәтебезне Пәйгамбәребез Мөхәммәд Мостафанән (салләллаһу галәйһи вәссәллам) үк килгән, олы галимнәр тарафыннан дәвам иттерелгән тарикать юлы белән кызыксынучыларны күздә тотып яздык.

Шушы юлга керергә теләүчеләргә беренче адымнарны тәкъдим итәбез. Суфичылык юлына мәхәббәтле булучыларга кулланма дип әзерләдек.

1) Тирмизиди, Насаиди, Абу Давуда Абу Гьурайрадила (Аллагь рази хьуй ) Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) гьадис агакьарна:

«Шариатди кьабулдай себеб авачиз Рамазандин вацракай са югъ сив хуьн тавуна тур инсандивай ам вичин амай уьмуьрда сивер хвейитIани, эвез ийиз жедач».

И гьадисдин мана ам я хьи, амай уьмуьрда сивер хуьн хъувуртIани, Рамазандин са йикъан суваб адаз хъжедач. Им чна ахъа хьайи сивер хуьн хъувуна кIандач лагьай чIал туш.

Хириял бусурбаби, гIемерисеб нилъ кантIи бихьараб жоялдаса букIунелъул, дие бокьун буго диего цIакъ асар гьабураб ва нилъер гIумруялъул мисаллъунги бугеб лъабго гIолохъанчиясул ккараб къиса бицине.

Лъабго гIолохъанчи вукIанила улка бахун къватIире хIалтIизе рахъун. Гьениб гьезул чIолеб бакI букIанила 75 тIала бугеб гостиницаялда. Ахирисеб тIалаялда гурони чIобогояб рукъги батичIого, гьез 75 тIалаялда ккунила рукъ.

Бүген кайсы диндә хатын-кызның хокуклары кимрәк дигән сорау куйсак, һичшиксез, күпчелек кеше ислам динендә дип әйтәчәк. Моның сәбәбе – ислам дине дошманнарының гасырдан артык мөселман хатыннарының хокуклары бозылуы турында чаң кагуларында. Ә без шул көчләп тагылган фикерләр белән эш итүебез аркасында Аллаһы Тәгалә биргән көч-кодрәтебезне югалттык та инде. Көндәлек тормышыбызда дин күрсәтмәләрен үтәмибез. Тормышыбыз, гаиләләребез Көнбатыш илләре үрнәгендә җайланган.

Ислам дине килгәнче хатын-кызлар күпме кимсетелүләргә дучар булган!